سرانجام پاك مىشوند و از دوزخ آزاد مىگردند نه كافرانى كه مخلد در آتشند ( 1 ) . سپس به گوشه كوچكى از عذابهاى بزرگ جهنم اشاره كرده ، مىافزايد : « آنها در آنجا نه چيز خنكى مىچشند كه گرماى وحشتناك دوزخ را فرو نشاند و نه نوشيدنى گوارايى كه عطش شديد آنها را تسكين بخشد » ( * ( لا يَذُوقُونَ فِيها بَرْداً وَلا شَراباً ) * ) . « جز آبى سوزان ، و مايعى از چرك و خون » ( * ( إِلَّا حَمِيماً وَغَسَّاقاً ) * ) . و جز سايه دودهاى غليظ و داغ و خفقان آور آتش كه در آيه 43 سوره واقعه آمده است » « وَظِلٍّ مِنْ يَحْمُومٍ » . « حميم » به معنى آب بسيار داغ و « غساق » به معنى چرك و خونى است كه از زخم جارى مىشود ، و بعضى آن را به معنى مايعات بد بو تفسير كرده‌اند . اين در حالى است كه بهشتيان از چشمه‌هاى گواراى شراب طهور به وسيله پروردگارشان سيراب مىشوند « وَسَقاهُمْ رَبُّهُمْ شَراباً طَهُوراً » ( دهر - 21 ) و نوشيدنيهايى در ظرفهاى زيباى بهشتى است كه مهر بر آن نهاده شده ، مهرى كه از مشك است « خِتامُه مِسْكٌ » ( مطففين - 26 ) ببين تفاوت ره از كجاست تا به كجا ؟ و از آنجا كه ممكن است وجود اين كيفرهاى سخت و شديد در نظر بعضى عجيب آيد ، در آيه بعد مىافزايد : « اين مجازاتى است موافق و مناسب اعمال آنها »

--> ( 1 ) « تفسير نور الثقلين » جلد 5 صفحه 494 حديث 23 و صفحه 495 حديث 26 .